• Imprimeix

Qué son es donades dubèrtes?

Cos de l'article

Què són?

Es donades dubèrtes (open data en anglés) son conjunts de donades produsides o arrecuelhudes per organismes publics qu’es administracions publiques meten a disposicion dera ciutadania pr’amor que les poguen utilizar liuraments de manèra simpla e comòda.


Es donades dubèrtes an ua grana valor potenciau e son essenciaus entara transparéncia des administracions publiques, era eficiéncia e era igualtat d’oportunitats ara ora de crear riquesa.


Eth principau objectiu dera dubertura de donades ei méter a disposicion dera societat e hèr publiques es donades que gerís era Administracion, de sòrta que quina persona que sigue o organizacion pogue utilizar-les. Damb aguest servici, es administracions aumenten era transparéncia, donques qu’eth ciutadan accedís a ua vision reau dera prestacion de servicis. Ath delà, era reutilizacion de donades dubèrtes per part d’enterpreses, entitats, associacions e ciutadania en generau permet era elaboracion de naui productes e servicis qu’apòrten valor, innovacion, coneishença e oportunitats de negòci.


Es licéncies e es tèrmes d’usatge des donades dubèrtes son sometudes as leis de reutilizacion dera informacion deth sector public, e eth bèi uns casi pòden auer licéncies de proprietat intellectuau, maugrat que se tend a daurir-les sense condicions, cada viatge que se mantenguen sense manipular e damb era citacion obligatòria dera hònt e dera sua darrèra actualizacion. Entà mès informacion, podetz consultar er apartat Termes d’usatge, licéncies e responsabilitats.

Quini son es principis des donades dubèrtes?

Pr’amor qu’es donades dubèrtes complisquen era sua fin les cau èster:


1. Publiques: les cau non èster subjèctes a cap tipe de privadança, seguretat o quin aute tipe que sigue de restriccion, a excepcion des que, per lei, siguen subjèctes a restriccions.

2. Detalhades: les cau èster es madeishes donades primàries e originaus, sense tractar (çò que se coneish coma donades en brut). Cau informar de com s’a obtengut era informacion e a on se tròben es documents primaris; d’aguesta manèra era persona usatgèra pòt verificar qu’ei un procès transparent e qu’es donades non s’an manipulat.

3. Actualizades: les cau èster a disposicion dera ciutadania damb era frequéncia de besonh pr’amor que non pèrden era sua valor e siguen tostemp precises e actuaus. Cau dar prioritat ad aqueres donades era utilitat des quaus depen deth factor temps.

4. Accessibles: les cau èster accessibles entath nombre d’usatgèrs mès grani possible, de sòrta que non i age restriccions pera intencion d’usatge ne barrères, coma eth besonh de sollicitar formaument era informacion ne hèr quin aute tramit que sigue.

5. De foncionament automatic: les cau èster disponibles en formats electronics d’usatge generalisat e estructurat pr’amor que poguen èster tractades automàticament en quinsevolhe ordenador.

6. Sense registre: les cau èster daurides entà toti, sense eth besonh d’auer d’enregistrar-se prèviament entà poder consultar-les.

7. Format dubèrt: non pòden auer proprietari ne depéner d’ua enterpresa determinada e les cau èster liures de restriccions d’usatge legau e economic.

8. Liures: er usatge des donades non li cau èster sometut a cap tipe de regulacion que ne restringisque era reutilizacion. Atau donques, es donades les cau èster liures de drets, brevets, copyright e non èster subjèctes a drets de privadança ne de seguretat o nòrmes.

Quini beneficis a utilizar es donades dubèrtes?

Damb eth desvolopament dera societat dera informacion, es donades dubèrtes son un estrument d’informacion fòrça preciosa que proporcione avantatges tant entara ciutadania e es enterpreses coma entara madeisha Administracion, que pòt melhorar era sua eficiéncia mercés a ua capacitat mès grana d’interoperabilitat.


Aufrir donades dubèrtes ei un exercici de transparéncia informativa que permet qu’era ciutadania age informacion sus es accions e servicis dera Administracion e sus era gestion que se hè des recorsi publics.


Beneficis entara ciutadania: informacion
Establís un dialòg actiu, participatiu e de dues direccions entre Govèrn e ciutadans, principi fonamentau deth Govèrn dubèrt.
Òbri era possibilitat de crear naui servicis sociaus que melhoren era vida dera ciutadania.
Promò ua participacion democratica dera ciutadania.


Beneficis entàs enterpreses: generar riquesa
Hè possible era creacion de valor economica, donques que genère naui servicis e aplicacions web a compdar des donades liures.
Hè possible era dubertura d’un nau mercat basat en contenguts digitaus.
Hè possible era obtencion de beneficis damb informacion publica.


Beneficis entàs administracions: transparéncia
Promò un usatge intelligent e eficaç des recorsi.
Genère un Govèrn transparent qu’apòrte un grad mès naut de confidança.
Facilite era interoperabilitat entre es diferentes administracions.

Qué ei un dataset?

Eth tèrme dataset, procedent der anglés, se referís a un conjunt de donades, abituaument estructurades, que s’an utilizat entà bastir ua informacion publicada enes catalògs de donades o se mòstren d’ua manèra independenta.


Es donades en brut s’organizen en datasets entà poder èster ordenades en indèxi e localizades mès facilament; a fin d’arténher açò, s’utilizen diferenti camps que definissen eth grop de donades coma era descripcion, era frequéncia d’actualizacion, eth format o era licéncia d’usatge, entre autes.


Actuaument, eth Portau de donades dubèrtes dera Generalitat de Catalonha intègre datasets organizadi en diuèrsi formats, categories e hònts de donades que permeten disposar d’un gran ventalh de donades diferentes ara ciutadania. Se pòden utilizar donades fòrça diuèrses des diferenti organismes dera Generalitat: donades geografiques, meteorologiques, estadistiques, economiques, administratives, toristiques, juridiques, de mobilitat, entre autes.

Qué ei un dataset?

Què és un format reutilitzable?

Un format reutilizable ei un format estructurat, daurit e que non a proprietaris, per exemple, un CSV o XML. Son formats de donades dessenhades pr’amor qu’auti programes o aplicacions ne poguen hèr usatge, per exemple, entà analisar-les, crotzar-les damb autes hònts de donades, o crear-ne visualizacions en grafics o mapes.
Ath contrari d’aguesti, i a formats de donades coma eth PDF, dessenhadi entara consulta de donades e informacion, mès que non ne permeten era reutilizacion de manèra simpla.


Era Llei 19/2014, del 29 de desembre, de transparència, accés a la informació pública i bon govern , establís que tota era informacion deth sector public se li cau liurar d’ua manèra clara, estructurada e en format reutilizable, a fin de perméter era interoperabilitat, melhorar era transparéncia e era simplificacion documentau.

La  estableix que tota la informació del sector públic s’ha de lliurar d’una manera clara, estructurada i en format reutilitzable, per tal de permetre la interoperabilitat, millorar la transparència i la simplificació documental.

Qué ei un format reutilizable?

Quini son es formats de donades?

Es datasets disponibles ena plataforma de donades dubèrtes se pòden exportar en multiples formats. De contunh se detalhen brèvament:

Format

Descripcion

CSV/TSV

Ei un format dubèrt, simple e d’usatge fòrça estenut entà representar donades en taules. Aguesti fichèrs se pòden daurir tant damb editors de tèxte (Blòc de nòtes de Windows, MS Word) com damb editors de huelha de calcul (MS Excel, OpenOffice Calc, etc.). Es donades s’estructuren en colomnes separades per un caractèr determinat (generaument eth separador ei ua virgula o un punt e virgula entàs CSV, e tabulacion entàs TSV). Totes es files an es madeishi camps, e en fin de cada fila i a un saut de linha. Ath delà, se dispòse des opcions d’exportacion CSV for Excel e CSV for Excel (Euròpa). Aguestes opcions an eth format de sòrta que quan s’òbren damb MS Excel, eth programa interprete eth separador e mòstre es colomnes de manèra separada, en tot facilitar-ne era lectura. Mès informacion en http://tools.ietf.org/html/rfc4180.

JSON

Format leugèr d’escambi de donades entre aplicacions informatiques. Aufrís simplicitat as maquines ena generacion e interpretacion des donades. Ei basat en un subconjunt deth lenguatge de programacion JavaScript, adaptat entara programacion per part deth client. Mès informacion en http://json.org/json-es.html.

XML

Format dubèrt que permet representar es donades de forma estructurada e ierarquica mejançant etiquetes. Ei un lenguatge dessenhat entà facilitar era reutilizacion des donades mejançant auti programes o aplicacions. Mès informacion en https://www.w3.org/TR/2006/REC-xml11-20060816/.

RDF-XML

RDF ei ua especificacion entà estructurar es donades en tripletes, en la forma subjècte-atribut-valor, que permet incorporar informacion semantica enes donades. RDF ei ua especificacion abstrèita e non se limite a un format concrèt. Ena plataforma de donades dubèrtes se pòden descargar fichèrs RDF disposadi en seria coma XML. Mès informacion en https://www.w3.org/TR/REC-rdf-syntax/.

RSS

Ei un format deth lenguatge XML que permet era distribucion de contenguts de pagines web. Facilite era publicacion d’informacion actualizada entàs usatgèrs soscriti ara hònt RSS sense besonh d’usar un navigador, en tot utilizar un logiciau especializat en aguest format.

En cas de datasets que contien donades geografiques, de manèra addicionau as formats mencionadi anteriorament, tanben se pòden exportar enes formats especifics següents entara representacion de donades geografiques:

 

Format

Decripcion

KML/KMZ

Eth format KML ei ua notacion especifica de XML entara representacion de donades geografiques. Permeten representar diuèrses geometries (punts, poligòns, modèls 3D, etc.) exprimides en latitud, longitud e, de manèra opcionala, altitud. Se pòden distribuïr tanben acorropades en un ZIP (nomentat KMZ) e pòden contier d’auti recorsi coma descripcions o imatges associades as elements geografics. Se pòden daurir e tractar damb logiciau qu’implemente KML e KMZ, coma ei eth cas de Google Earth. Mès informacion en https://developers.google.com/kml/documentation/kmlreference.

SHP

Shapefile ei un format proprietari de donades espaciaus d’usatge fòrça estenut entad escambi d’informacion geografica entre sistèmes d’informacion geografica (SIG). Ei un format vectoriau d’emmagazinatge digitau a on se guarda era localizacion d’elements geografics e es atributs associadi ad aguest, mès sense capacitat entà emmagazinar informacion topologica. Lo genèren diuèrsi fichèrs (minim tres), e a tres tipes d’estendudes: .shp, .shx e .dbf. Mès informacion en http://www.esri.com/library/whitepapers/pdfs/shapefile.pdf.

GeoJSON

Eth format GeoJSON ei un format dubèrt entà representar diferentes estructures de donades geografiques amassa damb atributs non geografics, en tot basar-se en format JSON. Mès informacion en http://geojson.org/geojson-spec.html.

Originau

Aguesta opcion permet era descarga deth fichèr en madeish format en quau siguec cargat ara plataforma de donades dubèrtes.

 

Qué se pòt hèr damb aguestes donades?

Es donades dubèrtes se pòden utilizar entà quin tipe que sigue de fin: per exemple, faciliten consultar informacion sus diferentes tematiques e bastir aplicacions, en especiau logiciau e formes de visualizacion, qu’utilizen era informacion liura coma hònt.

Entre d’auti usatges, se pòden realizar estudis estadistics socioeconomics, qu’a posteriòri seràn utilizadi per fòrça enterpreses damb intencions d’analisi de mercats e avaloracion de risc comerciau, marqueting e ventes.

Es jornalistes de donades utilizen es donades dubèrtes coma matèria prima alloc d’autes hònts d’informacion, e trabalhen ena analisi critica dera informacion, damb er objectiu d’aufrir representacions dera informacion comprensibla e fòrça intuitives.

Qué se pòt hèr damb aguestes donades?

Qué pogui trobar en Portau de donades dubèrtes?

En Portau de donades dubèrtes se pòden trobar datasets d’un gran ventalh d’encastres tematics e tipologies de format.

A fin de classificar es conjunts de donades per encastres tematics, s’an identificat un seguit de categories. Es categories son uniques per cada conjunt de donades e s’an elaborat a compdar des categories determinades ena Nòrma Tecnica d’Interoperabilitat de Reutilizacion de recorsi dera informacion (https://www.boe.es/boe/dias/2013/03/04/pdfs/BOE-A-2013-2380.pdf), d’encastre estatau. Se tracte de categories abituaument emplegades en multiples portaus de referéncia coma 060, EUGO, INE, EUROSTAT, WORLD BANK o OECD. Era Nòrma Tecnica d’Interoperabilitat de Reutilizacion de recorsi dera informacion preve es categories següentes:

Categoria

Encastres tematics

Sciéncia e tecnologia

Includís innovacion, recèrca, R+D+I, telecomunicacions, internet e societat dera informacion

Comèrç

Includís comèrç e consum

Cultura e òci

Includís temps liure e activitats ludiques

Demografia

Includís immigracion e emigracion, familha, himnes, infància, gent grana e cens

Economia

Includís deute, moneda, banc e finances

Educacion

Includís escoles, educacion e activitats de formacion

Energia

Includís energies renovables

Espòrt

Includís instal·lacions esportiues, federacions e competicions

Abitatge

Includís mercat immobiliari e abitatge

Isènda

Includís impòsti

Indústria

Includís explotacion minaire

Legislacion e justícia

Includís registres

Miei ambient

Includís meteorologia, geografia e conservacion dera fauna e flòra

Miei rurau e pesca

Includís agricultura, ramaderia, pesca e silvicultura

Salut

Includís sanitat e servicis espitalaris

Sector public

Includís pressupòsti, organigrama institucionau, legislacion intèrna e foncion publica

Seguretat

Includís emparament civiu e defensa

Societat e benestar

Includís participacion ciutadana, marginalizacion, envielhiment actiu, dependéncia, jubilacion, assegurances e pensions, prestacions e subvencions

Transpòrt

Includís transpòrt, comunicacions e transit

Trabalh

Includís trabalh e mercat laborau

Torisme

Includís lotjaments, ostalaria e gastronomia

Urbanisme e infrastructures

Includís bastiment, infrastructures, equipaments publics e assaniment public

 

De manèra addicionau, s’ahigec era categoria «Memòria» entà includir-i toti aqueri conjunts de donades que hèn referéncia ara memòria istorica deth país.

De manèra complementària, es conjunts de donades an assignades etiquetes o paraules claus. Es etiquetes son mès nombroses qu’es categories e normaument cada conjunt de donades a mès d’ua etiqueta assignada, a fin de facilitar es opcions de cèrca.

D’autra banda, es conjunts de donades publicades en Portau se pòden trobar es diuèrses classes de format, o tipe de vista. En cercar conjunts de donades en catalòg, eth tipe de vista permet filtrar segons es tipologies de formats enes quaus se tròben es conjunts de donades. Cau tier en compde qu’eth tipe de vista non arrespon a formats concrèts mès a tipologies de format (ligams, archius en taules, archius damb informacion geoespaciau, etc.), qu’ath sòn torn, pòden trobar-se en diferenti formats. De contunh se descriu en qué consistís cada tipe de vista:

Tipe de vista

Descripcion deth conjunt de donades

Archius e documents

Archius que se tròben publicadi ena plataforma de donades dubèrtes mès qu’aguesta non interprete coma informacion estructurada. Se tròben en format originau dera hònt de donades.

Conjunts de donades

Archius en taules estructurades a on es colomnes son es camps d’informacion e cada fila ei ua donada. Se pòden descargar coma CSV, CSV for Excel, CSV for Excel (Euròpa), JSON, RDF, RSS, TSV for Excel e XML.

Mapes

Archius damb informacion geoespaciau. Se pòden descargar damb donades geoespaciaus coma KML, KMZ, SHP, originau e GeoJSON; e sense donades geoespaciaus o damb donades d’ua capa especifica coma CSV e JSON.

Conjunts de donades extèrnes

A trauès dera plataforma s’accedís ath ligam o ligams ara hònt des donades, que se tròbe en auti webs o aplicacions corporatives dera Generalitat de Catalonha.

Vistes damb filtres

Consistissen en conjunts de donades filtrades a compdar d’un conjunt de donades originaus publicades ena plataforma de donades dubèrtes. Er usatgèr les pòt filtrar e descargar enes madeishi formats qu’eth conjunt de donades originaus.

Grafics

Se tracte de visualizacions grafiques de conjunts de donades publicades ena plataforma de donades dubèrtes. Er usatgèr les pòt filtrar e descargar enes madeishi formats qu’eth conjunt de donades originaus.

 

Data d'actualització:  05.07.2017